Thomas, Philippe, jullie verliezen een
prachtige vader, die jullie heel diep in zijn hart droeg, de
kleinkinderen een lieve en attente opa en de familie een broer en
schoonbroer die steeds met respect sprak over zijn West-Vlaamse
roots.
Onze partij verliest
één van zijn stichters, een bijzonder verstandig man, die zijn leven
lang zoveel deed om ons op het marxist-leninistische pad te brengen
en te houden. Een bescheiden man met een luisterend oor en een
monkelende glimlach.
Ik ontmoette Jo voor het eerst in
1969. Hij leidde een werkgroep ‘silicose’, die geneeskundestudenten
de sociale realiteit van de mijnwerkers liet ontdekken. Jo legde er
de band met het kapitalisme en stelde de vraag: voor welke klasse en
voor welke maatschappij zullen wij ons inzetten? Een levenskeuze.
Dirk, een ACV-er uit Antwerpen
schrijft: “Jo had makkelijk minister kunnen worden in een Vlaamse of
federale regering maar koos voor een authentieke marxistische
partij” Hij deed dat in 1970, een turbulente periode in België en in
de wereld. Hij stopte zijn studies, trok naar Antwerpen en was in
september van dat jaar één van de oprichters van AMADA, de
communistische organisatie die 9 jaar later de PVDA zou oprichten.
Wat de mensen uit de verschillende streken verbond was een krant en
Jo werd hoofdredacteur.
In het begin kregen vakbondsleiders
en delegees een varkenskop, met eigen hand door Jo getekend. Jaja
Philippe jouw tekentalent is niet uit de lucht gevallen. Jo pikte
die idee op van de Black Panters. Maar toen in 1971 kameraden naar
een staking op de Boelwerf gingen, zagen die een strijdbare
delegatie aan het werk. De stroper maakte zelfkritiek en werd een
prima boswachter. Gesterkt door een studie van de geschiedenis en
gesteund door Ludo Martens werd onze syndicale opstelling omgegooid:
niet werken tégen maar mét de delegees.
Samen met Imelda richtten we in
1974 de syndicale afdeling op. Jo en ik verlieten 2 jaar later
Antwerpen om onze partij -toen nog AMADA- ook in Wallonië op te
bouwen. Zo kwam Jo in Charleroi terecht waar hij 25 jaar zou wonen
en militeren. Als de PVDA vandaag een nationale partij is – de enige
in dit land – dan is dat te danken aan pioniers zoals Jo.
We werkten jaren samen om onze
partij een inplanting te geven in de vakbonden. Al in 1980 wist een
ongeruste rijkswachtcommandant te melden: “Van alle extreem-linkse
groepen is de PVDA de gevaarlijkste; zij oefent binnen de vakbond
invloed uit”. Zo was dat… en het beste moest toen nog komen.
Jo was een visionaire marxist….
Onder zijn leiding kwam begin van de jaren ’90 ons boek ‘De Tijd
staat aan onze kant’ uit. Het analyseerde 4 veranderingen in het
productieproces: de crisis, de nieuwe technologieën, de
internationalisering en de samenstelling van de werkende klasse. Met
telkens het antwoord van het patronaat en de reformistische partijen
en een uitgewerkte marxistische visie. In gesprekken met tientallen
syndicalisten, waaronder Jan Cap, werden de teksten in begrijpelijke
taal herschreven en konden we er een tweede titel bijzetten
“Handboek voor syndicale militanten”.
“Het boek ‘De tijd staat aan onze
kant’” – schrijft Marco, staalarbeider uit Herstal – “deed me
begrijpen hoe dicht de partij bij de arbeidersklasse stond. Tijdens
het lezen had ik de indruk dat de auteurs collega’s waren op het
werk. Zojuist beschreven ze de wereld van de arbeid en zijn
evolutie”.
Met dezelfde diepgang werkte Jo in
de 21ste eeuw aan fundamentele analyses over Europa, de
klimaatcrisis en het socialisme. In zijn laatste bijdrage in 2021
voor de revue Lava schreef hij: “Wij hebben niet meer
antineoliberalisme maar meer antikapitalisme nodig. Tegenover
markteconomie staat planeconomie.”
Jo steunde van harte de
vernieuwingsbeweging van onze partij maar was ook waakzaam voor
eenzijdige toepassingen.
Hij was een man van debat,
essentieel om een marxistische visie uit te werken en door te geven.
De tijd gaat nu voort zonder Jo. We
zullen er alles aan doen om hem aan onze kant te houden. Zijn
talrijke boeken, artikels en vormingsteksten zijn daarbij een stevig
houvast voor de jongere generatie….
Een verzameling van alle teksten
van deze marxistische theoreticus en pedagoog in een publiek archief
zou zeer welkom zijn.
Bedankt Jo, je was mijn beste
vriend, mijn broeder in vele strijden.
En ook al staat de tijd aan onze
kant, het doet erg veel pijn jou nu al te moeten laten gaan.
Riet Vanderleyden:
Innige deelneming Kris bij het heengaan van jouw strijdmakker
Tino Delabie:
Bedankt, Kris, voor dit ontroerend, mooi en verdiend eerbetoon aan
Jo.
De Ly Myriam:
Bedankt voor het vermelden van Imelda Haesendonck en Ludo Martens,
Kris. En ja, alle teksten van Jo zouden moeten beschikbaar zijn op
internet, alsook de Marxistische Studies.
Johan Vandepaer:
Bedankt Kris voor deze speech. Goed gezegd en gesproken.
Uitstekend idee om de teksten van Jo en ook alle nummers van
Marxistische Studies online beschikbaar te stellen.
Salvatore Agro (Totto,
arbeider ex-CMI Seraing): ‘De tijd staat aan onze kant’ en “de
Generale’ zijn twee essentiële boeken om de partij en haar rol in
de huidige situatie te begrijpen. Kris, je oproep om een centrum
voor herinneringen en documentatie op te richten is een uitstekend
initiatief.
Robert Groffils:
Dank u Kris voor dit prachtig hommage en medeleven met de familie
Cottenier.
Eliane Rulmont:
Schitterend Kris, wat triest om onze oprichtende kameraden te zien
gaan.
Leen Swinnen:
Krachtig … een tekst die onze nieuwe leden, van bedrijven en
vakbonden in bijzonder, inzicht biedt in wie we waren/zijn.
Ludo Merckx: Mooi
verwoord, Kris. Zijn boek ‘De tijd staat aan onze kant’, maakte
veel indruk op mij, actief in onderwijs, maar het boek illustreert
zo veel! Het gaf me veel inzichten. Ik was er ook vaak bij als hij
een uiteenzetting gaf. Welke inzichten! Wat een overdracht van
kennis en hoe! Net voor Ann stierf, zaten we na een betoging nog
samen op de trein voor een rit, richting Antwerpen. Ik kende Ann
vooral via haar zus, wiens zoon nog bij mij in de klas had
gezeten. Wat een aangenaam gezelschap. Niet enkel gezellige
mensen, maar o, zo gedreven en rijk aan inzichten, waar ze iets
constructiefs mee deden! Groot verlies, maar al die ‘erfenis’
dragen we mee. Dank!
5 vrienden reageerden op de Franse
facebookpost van Kris Hertogen:
Stephen Bouquin: Nu
de klimaatcrisis steeds sneller om zich heen grijpt, vind ik het
een gewaagde uitspraak om te blijven beweren dat de tijd aan onze
kant staat … Maar dat is een klein verschil van mening. Jo was een
sleutelfiguur in jullie partij en heeft zijn leven gewijd aan de
revolutie en de partij. Dat siert hem. Mijn condoleances aan zijn
familie en kameraden.
Jan Hertogen: Het
boek ‘De tijd staat aan onze kant’ is integraal, met interactieve
inhoudstafel en voetnoten en alle grafieken en tabellen te lezen
op npdoc.be/detijdstaataanonzekant.
Jo was er heel blij mee.
