Jan Bucquoy ‘Iedereen heeft het recht op zelfdoding maar mijn dochter niet!’Naar Jan Bucquoy Overgenomen van Doorbraak -28/01/2022
Kruisweg
Even bekend als berucht is Jan
Bucquoy. Over zijn eigen jeugdjaren maakte hij 30 jaar geleden met
de nodige zelfspot de sfeervolle zedenschets ‘La vie sexuelle des
Belges’. En hoe fris en grappig ‘La vie sexuelle des Belges’ was,
des te pijnlijker is zijn jongste film ‘De laatste verleiding der
Belgen’ (**,*, vanaf 2 Februari in de bioscoop) die om allerlei
redenen 10 jaar onderweg was. Het gegeven: de zelfdoding van zijn
dochter Marie. Bucquoy heeft er een intrigerende mijmering met
humor van gemaakt, een mozaïek van quotes, overwegingen en
situaties. Ze confronteren je met een van de grootste
onrechtvaardigheden des levens: ouders worden niet geacht hun
kinderen te (moeten) begraven.
Achter weer maar eens een ronkende titel – meer een vlaggeschip in feite – gaat een fragiele man schuil die telkens zijn ziel prijsgeeft en vooral ook zichzelf tegen komt. Interview met Jan Bucquoy
Jan Bucquoy:’De vraag was: Hoe ga je
met dat onderwerp creatief om. Ik wou geen realisme, geen
reconstructie. Ik wou het verhaal vertellen als een sprookje,
pogen de lijn te vinden tussen: ‘het leven kan plezant zijn maar
ook tragisch’. Dat is een hele dunne draad, een
evenwichtsoefening!’
‘Het is een manier om met je dochter
te praten post mortem. Wat we niet gedaan hadden daarvoor. Ze was
wel depressief maar het zal wel in orde komen. Er waren drie
fototentoonstellingen die ze moest doen. Die autobiografische
dingen moesten erin maar de pijn blijft. Er zit iets doods in mij.
Ik heb niet alleen mijn dochter
verloren maar ook mijn kleindochter. We mogen haar – ze is 20 jaar
– niet meer zien. Mijn ex heeft een klacht ingediend om haar
kleindochter te mogen zien maar ze heeft dat proces verloren. Je
mist ook je andere kinderen, dat contact is verwaterd. Met al die
elementen ga je creatief aan de slag om een verhaal te vertellen.’
Je film is geen therapie,
geen verwerkingsproces?
‘Het is een dialoog met mijn dochter
maar ze is er niet meer. Hoe communiceer ik de emotie van een
vader met de dochter die gaat verdwijnen. Hoe gaat het? Ik doe
alsof. Wat is doodgaan? Het gaat stil zijn. Soms droom ik van
haar. Het verwerkingsproces is fysiek. Op een bepaald moment houdt
de stem op, is volledig verdwenen. Dat verhaal is af.’
Een zin van jou die lang
blijft nazinderen: ‘Iedereen heeft recht op zelfdoding behalve
mijn dochter.’
‘Euthanasie moet uit de taboesfeer.
Je zou het moment van je dood zelf mogen kiezen. Dat vind ik. Tot
er iemand die dicht bij jou staat voor zelfdoding kiest. Dan is
dat niet vanzelfsprekend meer. Dat is het dubbelzinnige. In
theorie klopt het wel. Op gelijk welk moment zou dat moeten
kunnen, dat je dus ook de tijd krijgt om te beginnen twijfelen.
Want zelfdoding is zeer impulsief maar onherroepelijk. Ik ben
ervan overtuigd dat mocht euthanasie uit de taboesfeer worden
gehaald er zelfs minder zelfmoorden zouden zijn. Je krijgt
bedenktijd.’
De titel van de film doet
wat denken aan de Christusfilm van Martin Scorsese: The last
temptation of Christ?
‘Die Bucquoy is een soort
Christusfiguur. Van Christus moest men ook niet weten. Hij wou ook
alles anders. Maar men wil dat het blijft zoals het is met alle
miserie.
De film heeft inderdaad iets
bijbels. Zijn leven is een Kruisweg met 12 taferelen, een tocht
van vallen en opstaan. En af en toe komt hij een Maria Magdalena
tegen. .
En dan is er die christelijke vraag:
“Wat is de zin hiervan?” Kinderen gaan dood. Hoe onrechtvaardig.
Er schort iets aan dat systeem. De film heeft iets
Scorsese-achting met een zweepslag.’
Het debuut van Alice Dutoit
De hoofdrol van Marie wordt gespeeld
door de in de film debuterende jonge actrice Alice Dutoit.
‘Als eerste film was het ideaal. Ik
was heel vrij, de opnames waren op het ludieke af. Marie was
zangeres en actrice, ik ook. Als zangeres regisseer je, je hebt
alles in de hand. Als actrice sta je ten dienste van, ben je een
chameleon en ga je dingen doen die niet vanzelfsprekend zijn.’
Hoe heb je de film ervaren?
‘Het is een hommage aan de dochter
van Jan. De film heeft het over zelfdoding zonder dat er een
oordeel wordt geveld. Een mooie oefening.’
Hoe vrij was je om een
bestaand iemand te moeten spelen?
‘Ik heb geen foto van Marie te zien
gekregen. Ook de documentaire met haar ‘Tout va bien’ heb ik nooit
gezien. Ook alle andere films van Jan heb ik vooraf niet mogen
zien. Ik had dus alle vrijheid. En omdat Jan op pellicule draait
was er ook niet veel ruimte om meer dan een opname te doen. Dat
maakt dat niet alles perfect is maar dat komt de spontaniteit wel
ten goede. Zoals in het echte leven.’
Heb je dan de indruk dat je
een soort van utopische figuur moest zijn?
‘Aanvankelijk wou Jan een fantoom,
was zijn film een ‘brief aan zijn dochter’. Met daarin centraal de
relatie tussen vader en dochter, en met een afwezige vader. Zelf
heb ik een zeer aanwezige vader; men wil kinderen om er zich over
te ontfermen. Marie was meer rock ‘n’ roll heb ik van horen
zeggen. Jan wou van mij iets puur, iets angeliek, een soort engel.
Je moest je als actrice wel
staande houden naast iemand zoals een Wim Willaert als Jan Bucquoy?
‘Wim is een monster qua talent. En
met zo’n schattig accent. Hij was tijdens de opnames zo begaan. En
hij heeft gespeeld met Yolande Moreau samen met Meryl Streep, een
van mijn favoriete actrices want zij creëert schoonheid in de
perfectie.’
|
