|
Filmmaker Jean Bucquoy (63) na de
zelfmoord van zijn dochter Marie (33) Naar Jan Bucquoy
Filmmaker en anarchist Jean Bucquoy (63) stelde zijn leven in het teken van de provocatie: hij regisseerde de film 'La Vie Sexuelle des Belges', opende een slipjesmuseum, vergeleek op tv koningin Fabiola's schaamdelen met twee meegebrachte vijgen en probeert elk jaar op 21 mei een staatsgreep te plegen door het paleis binnen te dringen. Maar op 27 juli van dit jaar werd hij geklopt op eigen terrein. Bucquoys enige dochter Marie (33) sprong van een brug in Ukkel. «De ultieme provocatie aan mijn adres. Haar bewijs van mijn mis- lukking als vader: ze hadden me moeten steriliseren. Maar Marie moet niet denken dat ik mijn leven nu ten dienste ga stellen van haar nagedachtenis, ha nee!» Katrien De Meyer
De fotografe, wereldverbeteraar, ex-stripteaseuse en knappe moeder van dochtertje Lou (6) — gaf laar laatste interview in het weeklad Goedele in een reeks ‘Kinderen van Rebellen’. Marie beukte stevig op haarvader n: «Mijn ouders hadden nooit kinderen mogen maken. Ze dachten altijd eerst aan zichzelf. Jan — ik noem hem Jan - bood geen veiligheid en geborgenheid, mijn moeder — een stille vrouw — ook niet. Hij wilde kinderen voor de eeuwigheid. Huiswerk maakte ik bij vriendinnetjes en ik at daar. Na de scheiding — ik was 12 - waaide hij het gemeenschapshuis binnen, gaf me 500 frank voor de week en verdween. Une vie d'artiste. Zo’n autonomie is verwoestend voor een kind. Toen ik pas bevallen was van Lou, was ik zo boos. Hoe hebben mijn ouders ons zo aan ons lot kunnen overlaten? Maar als je dat door komt zonder je van kant te naken, ben je gewapend.» Niet dus. Midden deze zomer maakte Marie er een eind aan.Choqueren "Ik beken, over de hele lijn. Ik ben de hoofdschuldige", zegt Bucquoy op neutrale toon in café Dolle Mol, het Brusselse vrijbuiterscafé waar in de de sixties de revolutie gepredlikt wordt en Bucquoy zijn leven undergrounds doorbracht. Aan de muur hangt een foto van twee vrouwen, als prinsessen in het wit getooid, tafelend op een Oostendse golfbreker. Romantisch. Al zal de woeste zee onvermijdelijk opkomen en het lieflijke tafereeltje wegvagen. Een foto van Marie Bucquoy. «Voor mij is dat geen kunst», zegt Jan, «kunst moet choqueren, grensverleggend zijn. Zij was voor esthetiek, ik voor provocatie. Ik hoor van haar vriendinnen dat ze al maanden op zoek was naar een mooie brug, zelfs van haar dood maakte ze een esthetische mise-en-scène. Maar uiteindelijk heeft ze mij geklopt in pro- vocatie. Ze is er sterker in dan ik. De laatste keer dat ik haar zag, zat ze daar op die caféstoel. Ze keek in het rond, alles in zich opnemend, afscheid nemend.»
met foto's.Ik deed het niet voor de foto's. Wel om haar in leven houden. Op 27 juli kreeg hij in Barcelona eerst een scheldsms’je van haar. «Dat was normaal.» Nadien volgde een tweede ‘Adieu, salut, het leven is te pijnlijk’. «Eén van de zonen belde dat de politie haar gevonden had. Ik reed meteen naar Brussel. Ze lag op haar rug, gezicht naar boven, zoals ze vroeger ’ns achterover was gevallen, toen ze in de koekentrommel grabbelde en van de kast viel. De politie had aan de scène nog niks verzacht, toen ik aankwam. Maar die blik op haar gezicht zei: ‘Oef, eindelijk rust’.» Maries zelfmoordgedachten vormden al jaren de rode draad in de relatie met haar vader. Bucquoy: «In mijnjeugd in Harelbeke hingen mensen zich geregeld in de schuur op. Ook mijn favoriete rebelse tante: ongehuwd, een hele reeks mannen, ze droeg nooit slipjes. Op haar 6 of 7 jaar dreigde Marie er ook al mee uit het leven te stappen: ‘Waarom heb je mij gemaakt?’ Op haar twaalfde liep ze zes weken van huis weg en liftte naar Italië, de eerste échte verwittiging. Onze hele relatie was altijd bepaald door ‘Hoe kan ik haar van zelfmoord afhouden?’ Oké, mijn méthode is discutabel, soms praatten we weken niet van colère, maar ik heb altijd geprobeerd haar zelfmoordgedachten overal in te betrekken. Hoe meer ik erover spreek, hoe banaler het wordt, dacht ik.» In het filmscenario voor Camping Cosmos werd een kinderbrief van Marie aan haar vader letterlijk gebruikt: ‘Ik wou dat je me niet gemaakt had.’ En later speelde Marie in één van zijn films zelfs haar eigen zelfmoord, als een dansende engel tegen de skyline van Brussel. «In de hoop dat - als ze het zou acteren - het lijkt alsofze het al gedaan heeft.» «In 2006 hielden we een gezamenlijke fototentoonstelling. Ik deed het niet voor de foto’s, wel om haar in léven houden. We moesten iets vinden waar ze geluk in vond, want ook het moederschap kon het tij niet keren.» B-pil «1k heb haar altijd gezegd dat ik zelfmoord laf vond. Als ze het toch wilde, moest ze er een punt mee maken. Sta op de brug en dreig: ‘1k spring nu van de brug als niet aile illegalen papieren krijgen.’ Gijzel het parlement, verpak het in een terreurdaad en sieur desnoods wat klootzakken mee. Zo’n sociale dimensie maakt machthebbers tenminste bang. Maar dat heeft ze bewust niét gedaan. Nogmaals een afwijzing van mij, als vader. Dit is geen kanker, geen busaccident, zelfs geen Dutroux. Dit is gericht tegen mij en de maatschappij.» Bucquoy eistdat de B-pil - de Bucquoy-pil - voortaan overal gratis te verkrijgen is. «Beetje cyanide om het hart stil te leggen, wat heroïne om te ontspannen en Luikse siroop om aan te zoeten. Moest zo’n pii voorhanden zijn, zouden er minder zelfmoorden zijn. Het idee er makkelijk kunnen uit te stappen, neemt al heel wat angstweg.» Schaakmat We stappen van café de Dolle Mol naar Maries fototentoonstelling, een straat verder in een eethuis: «Marie had nog pakken foto’s kaar liggen voor een reeks volgende tentoonstellingen. Maar ze moet niet denken dat ik mij daarmee ga bezighouden. Ah nee! Ze had maar moeten leven. Ik hou me enkel bezig met levenden. Ik ga mijn leven echt niet in dienste stellen van haar nagedachtenis.» Pas in de deur: «Ik ben niet alleen triest, ook kwààd.» En ik krijg toch nog de flyer van haar tentoonstelling in handen gedrukt, met ‘druk dat maar af in de krant’. Woedend De provocateur geprovoceerd. Schaakmat. Maar zal Maries zelfmoord een domper zetten op zijn eeuwige révolté? «Mijn nieuwe film zat al wat in de frigo en nu nog meer. Maries zelfmoord tempert mijn opstandigheid niet, integendeel.
Ik ben woedender dan ooit. Ik heb toch niks meer te verliezen. Het ergste is me nu overkomen. Ik heb alleen nog zonen, maar hen zie ik als Freudiaanse concurrenten. Mijn dochter was de enige die op mijn verjaardag belde. Zij zou wel voor mijn begrafenis zorgen, dacht ik, mijn nalatenschap archiveren, me verzorgen als ik oud werd. Ik heb vele vrouwen gekend. Marie hield contact met hen allemaal, ik niet. Haar dood laat een hele leegte achter. Grote ergernis en tegelijk grote liefde: dat waren wij.»
We gooien nog een quote van Marie uit Goedele voor zijn voeten: «Zat ik met een vriendinnetje naar de tv te kijken, dan ver- scheen plots mijn vader met een tampon die de pénis van Boudewijn moest voorstellen. Op school kende ik Sneeuwwitje als de onschuld zelve, thuis tekende Jan haar met zeven dwergen die haar vagina binnendrongen. Ik hield me gedeisd en schaamde me rot.» Bucquoy haalt zijn schouders op : «Kinderen zijn de meest conservatieve wezens. Ze willen niet opvallen. Pas de laatste jaren be- greep Marie me meer. Bucquoy îs een zware naam om dragen. En nu eindelijk was ze zelf naam aan het maken als fotografe. Of ik het nu goed vind of niet: in dat genre kon ze ver raken.» Tegelijk erfde Marie zelf ook een subversieve Bucquoy-kant: «Ze werkte een tijdje als stripteaseuse in de ABC-bar. Ik heb het niet gezien, maar naar ’t schijnt was het poëzie in een miserabele omgeving van rukkende mannen. Zij verkleed als zwevende engel, in bruidskleed met vleugels. Het had niks met seks, maar ailes met avontuur te maken.» Desillusie «Ik had nooit kinderen mogen maken. Ik heb er vijf gemaakt uit oerinstinct, egoïsme. Niemand zou moeten opstaan om naar een idote job te gaan die je in staat stelt om meer te consumeren. ’s Avonds word je getroost door tv. En als je dan zo gevoelig bent als Marie... Het zijn de goeie, zachte mensen die zelfmoord plegen. Marie was sociaal werkster, ze trachtte de wereld te verbeteren met een pleister op een houten been.Twee dagen voor haar dood werd ze ontslagen als ‘Staliniste’. Na een zelfmoord zegt iedereen dat het uw schuld niet is’. Maar ik heb als vader wél gefaald. Ik ben eigenlijk in alles gefaald. Ik had haar als kind meer op mijn schoot moeten nemen. Ik kom zelf uit een bouwvakkermilieu, ik ben niet opgevoed met ‘ik zie u graag’. Ge kunt niet meer geven dan ge gekregen hebt Onbewust herhalen al die scenario’s zich. Maries mooiste karaktertrek was naast haar generositeit haar directheid. Altijd echt haar gedacht zeggen. Komt van mijn vader en het gen is ook doorgegeven aan haar dochtertje Lou. Net voor de zomer is zij zelfs buitengevlogen op een ‘open minded' Steinerschool. Nog een desillusie.» En hij steekt plots een verhaal af over Mexico, waar drie miljoen straatkinderen moeten proberen overleven. Euh? «Alle kinderen zijn mijn kinderen. Het is niet omdat ge ze zelf gemaakt hebt dat privé verdriet plots ailles moet overheersen hé?» De fototentoonstelling van Marie Bucquoy loopt tot 9 oktober in Café Novo, Oud Koornhuis 37, Brussel. |
